เจ้าหนูจำไม

โดย ดร.นัฐพร โอภาสานนท์ (ดร.แนน)

Ph.D. (Medicine) in Mental health University of Aberdeen

Profile_คุณแนน.jpg

เจ้าหนูจำไม

คุณแม่คะทำไมนกบินได้? 

คุณพ่อครับนี่คือตัวอะไร? 

ดิฉันเชื่อว่า คุณพ่อคุณแม่ หลายท่านคงเคย มีประสบการณ์  หรือ  กำลังได้รับประสบการณ์ การรับมือกับเจ้าหนู “จำไม” เหล่านี้  และ คงสงสัย ว่าเพราะอะไร หนอเด็กน้อย ที่พูดอ้อแอ้ สบตาหัวเราะ ยิ้มตาม ถึงเริ่มมี คำถาม  ปรัชญา  ต่างๆมาให้เรา  ได้รับมือไม่เว้น แต่ละวัน  ตอบคำถามนี้ได้ คำถามใหม่ ก็ผุดขึ้นมาอีก  อย่างไม่มีวันจบ   หลายท่านเริ่มท้อ  “ฉันไม่ได้เรียนสูง ไม่รู้คำตอบพวกนี้หรอก”   “ตอบไปก็เท่านั้น  เดี๋ยวลูกก็ถาม คำถามเดิมอีก”  หรือแม้กระทั่ง    “  ฉันไม่มีเวลา     ทั้งวันมาตอบคำถาม  อะไรพวก นี้หรอกนะ”   ในฐานะอาจารย์มหาวิทยาลัย  ผู้ต้องพยายามกระตุ้น นักศึกษาทั้งหลาย  ให้ตั้งคำถาม กับ ความรู้ที่ได้รับ  ดิฉันก็อดคิด  ไม่ได้ว่า ถ้าในห้อง มีเจ้าหนูจำไม บ้างสภาพการเรียน คง น่าสนุกไม่น้อย

ทำไม  ความสามารถ ในการตั้งคำถาม จึงเป็นเรื่อง สำคัญ?  เพราะ การตั้งคำถาม ในเด็ก  เป็นวิธีหนึ่ง ในการ เข้าใจโลก  ของพวกเขา นอกจากนี้ พัฒนาการทางภาษา  ก็ได้รับการกระตุ้น พร้อมๆกันไป จริงอยู่ว่า พัฒนาการ ของสมองซึ่งมีผลโดยตรงต่อความฉลาด ในด้านต่างๆนั้น  จะเกิดขึ้นเองเมื่อ ผ่านไปแต่ละ ช่วงวัย การได้รับการกระตุ้น  จากสิ่งแวดล้อม   พร้อมทั้งมี ภาวะโภชนาการ ที่เหมาะสม  ก็ทำให้สมองพัฒนา ได้อย่างเต็มศักยภาพมากขึ้น  มากไปกว่านั้น  คุณพ่อคุณแม่ลองสังเกตสิ่งต่างๆรอบตัวสิคะ เคยรู้สึกไหมว่า  ถ้าของใช้รอบตัวเช่น  กาต้มน้ำร้อน  หรือ เครื่องซักผ้ามันทำงานได้ดีกว่า  นี้มันคงจะดีไม่น้อย?  งานวิจัยหรือนวัตกรรมต่างๆที่เกิดขึ้นก็มักจะ  เริ่มด้วยข้อสงสัยแบบนี้เช่นเดียวกันค่ะ โดยเริ่มจากการเห็นปัญหา ของสิ่งที่มีอยู่เดิมก่อน  แล้วจึงหาทางแก้ปัญหา   ไม่ใช่หาคำตอบของปัญหาที่ ไม่รู้ชัดแน่ว่าคืออะไร  เห็นไหมคะว่า  การเป็นเจ้าหนูจำไมสามารถพัฒนาสังคมที่ เราอยู่หรือ แม้กระทั่งเปลี่ยนโลกใบนี้ ได้เลย

ถ้าสิ่งแวดล้อม เป็นปัจจัยสำคัญที่กระตุ้นพัฒนาการของสมอง เราจะทำอย่างไรล่ะ ที่จะ ช่วยพัฒนาความช่างสงสัยเหล่านี้  ให้เป็นทักษะติดตัว?   คำตอบในเรื่องนี้  คงคล้ายๆกับ   วิธีการเลี้ยงดู ที่ทุกท่านเคยได้ยินมา   นั่นก็คือ การทำตัวให้เห็นเป็นแบบอย่าง   คุณพ่อคุณแม่    ต้องรู้สึกว่าการเรียนรู้สิ่งใหม่ๆเป็นเรื่องสนุก    ปัจจุบันเรามีสื่อมากมายที่จะ  ทำให้เข้าถึงข้อมูลพวกนี้ได้ไม่ยาก  และใช้เวลาไม่นาน   เมื่อคุณพ่อคุณแม่   เริ่มสนุกที่จะเรียนรู้   คำถามต่างๆที่หลั่งไหล  เข้ามาจาก เจ้าหนูจำไม  เหล่านี้ก็เป็นเรื่อง   น่าค้นหาและ  ก็ทำให้พวกเขารู้สึกว่า  การเรียนเป็นสิ่งสนุก ที่มากไปกว่านั้นเมื่อ   เขาตั้งคำถาม  และ   คนสำคัญในชีวิตของเขารับฟัง    และให้ความสำคัญ   เขาเรียนรู้ว่าในอนาคตเมื่อชีวิตมีปัญหา   เขาสามารถหันหน้าปรึกษาใครได้   นอกจากพัฒนาการ   ทางความคิดที่ดีขึ้น   การได้เป็นบุคคลสำคัญ  ที่ลูกๆรู้สึกอุ่นใจ   ที่จะเข้าหาก็เป็นสิ่งที่พ่อแม่หลายๆท่านปรารถนาไม่ใช่หรือคะ?

อ้างอิง

Carlson, N. R. (2010). Physiology of behavior. Boston: Allyn & Bacon.

Mitchell, P., & Ziegler, F. (2013). Fundamentals of developmental psychology. Psychology Press.

Carey, T. A., & Mullan, R. J. (2004). What is socratic questioning?. Psychotherapy: Theory, Research, Practice, Training, 41(3), 217.